Skałki Twardowskiego to dawne wyrobisko wapienne położone na wzniesieniu Krzemionki Zakrzowskie w będącej częścią Krakowa Dzielnicy VIII Dębniki. Kamieniołom przestał działać, a jego teren porosły lasy z kilkoma polankami. Miejsce wyróżnia się skalnymi murami oraz systemem jaskiń i schronisk, które zachowały ślady dawnej eksploatacji.
Gdzie znajdują się Skałki Twardowskiego?
Skałki leżą w północno-zachodniej części wzniesienia Krzemionki Zakrzowskie, po wschodniej stronie ul. Tynieckiej i na północ od betonowego ogrodzenia jednostki wojskowej. Obszar sąsiaduje z innymi dawnymi łomami wapienia na Krzemionkach Zakrzowskich — m.in. z Łomem Bergera, Kapelanką i Zakrzówkiem. Położenie wzdłuż zabudowy miejskiej sprawiło, że kamieniołom był łatwo dostępny dla potrzeb budowlanych.
Jak wygląda historia wydobycia?
Wapienie na Krzemionkach Zakrzowskich eksploatowano od wielu wieków w kilku miejscach, w tym w Skałkach Twardowskiego. Surowiec służył przede wszystkim do budowy dróg i domów, a w drugiej połowie XIX wieku wykorzystano go także przy budowie umocnień Twierdzy Kraków. Prace wydobywcze często komplikowały podtopienia wyrobisk, lecz jakość kamienia i łatwość dostępu decydowały o kontynuacji eksploatacji.
Jak wygląda dziś teren i co można zobaczyć?
Po zaprzestaniu eksploatacji większa część wyrobiska zarosła lasem; na terenie pozostały niewielkie polanki i ścieżki turystyki rowerowej oraz pieszej, które prowadzą przez Uroczysko Skałki Twardowskiego. W lesie równolegle do ul. Tynieckiej biegnie mur skalny o wysokości do 20 m, a drugi, krótszy i niższy mur znajduje się przy północno-zachodnim ogrodzeniu jednostki wojskowej. W różnych miejscach dawnego kamieniołomu występują pojedyncze skałki i odsłonięcia skalne.
Jakie jaskinie i schroniska znajdują się w kamieniołomie?
W obrębie Skałek Twardowskiego opisano kilka jaskiń i schronisk, między innymi: Jaskinia Jasna, Jaskinia Niska, Jaskinia pod Nyżą, Jaskinia Twardowskiego, Jaskinia Wywiew, Jaskinia z Kulkami oraz Okienko Zbójnickie. Największa z nich to Jaskinia Twardowskiego, w której grotołazi przebadali do 2019 roku korytarze o łącznej długości około 500 metrów. Lista nazw odzwierciedla zróżnicowanie formacji jaskiniowych powstałych w obrębie wyrobiska.
Jakie skały tworzą Skałki Twardowskiego?
Wapienie kamieniołomu pochodzą z jury późnej; ich górne partie są silnie porowate i zawierają epigenetyczne krzemienie o nieregularnych kształtach. Krzemienie występują zarówno w postaci gniazd, jak i naskorupień na powierzchniach pęknięć skalnych oraz na powierzchniach abrazyjnych. Powstawały prawdopodobnie w trzeciorzędzie podczas ruchów górotwórczych tworzących zrąb Zakrzówka, gdy w strefach uskokowych płynęły wody termiczne i następowała wytrącalność krzemionki.
Informacje praktyczne
- Adres: 30-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (3 982 opinie)
