Plac Szczepański to miejska przestrzeń w dzielnicy I Stare Miasto w Krakowie. Znajduje się pomiędzy Plantami a ulicami św. Tomasza i Szczepańską, a jego nazwa nawiązuje do zlikwidowanego tu średniowiecznego kościoła św. Szczepana.
Jaka jest historia Placu Szczepańskiego?
Plac powstał na początku XIX wieku po wyburzeniu kościoła św. Szczepana oraz kościółka św. Macieja i Mateusza wraz z przyległą zabudową pojezuicką. Początkowo nadano mu nazwę placu Gwardii Narodowej, ponieważ 3 sierpnia 1811 roku odbył się tu przegląd powołanej w Krakowie Gwardii Narodowej, występującej w sile jednego batalionu.
Nazwa ta nie przyjęła się na stałe. Mieszkańcy używali potocznie nazwy związanej ze św. Szczepanem już około 1808 roku i to ona ostatecznie utrwaliła się jako dzisiejsza nazwa placu. W XIX wieku plac był jednym z największych targowisk w Krakowie. W drugiej połowie XX wieku pełnił funkcję parkingu — funkcja parkingowa trwała do 2007 roku. W 2010 roku plac przeszedł modernizację, podczas której dodano fontannę.
Jakie budynki otaczają Plac Szczepański?
Przy placu stoją liczne budynki o wartości historycznej i architektonicznej. Stary Teatr to XIX-wieczny, secesyjny gmach zaprojektowany przez Franciszka Mączyńskiego (pl. Szczepański 1); znajduje się on u wylotu ulicy Jagiellońskiej.
Kamienica Wolnego (pl. Szczepański 2) powstała w latach 1908–1909 według projektu Wiktora Miarczyńskiego. Wcześniej w tym miejscu stało probostwo kościoła św. Szczepana. Przed wyburzeniem w 1908 roku kamienica należała do rodziny Estreicherów; nowy budynek w stylu secesji wiedeńskiej miał m.in. portal z granitowymi kolumnami oraz lokale handlowe w parterze.
W narożniku placu i Plant stoi powojenny budynek Bunkier Sztuki (pl. Szczepański 3a) zaprojektowany przez Krystynę Różyską-Tołłoczko; mieści galerię sztuki współczesnej o tej samej nazwie. Między placem a Plantami znajduje się secesyjny Pałac Sztuki — budynek Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych z 1901 roku, także zaprojektowany przez Franciszka Mączyńskiego (pl. Szczepański 4).
Komunalna Kasa Oszczędnościowa (pl. Szczepański 5) powstała w 1936 roku według projektu Fryderyka Tadaniera i Stefana Strojka w stylu art déco; ma siedem pięter i jest najwyższym budynkiem w obrębie krakowskiego Starego Miasta. Przy wylocie ul. św. Tomasza stoi secesyjny budynek Towarzystwa Rolniczego z 1909 roku, zaprojektowany przez Sławomira Odrzywolskiego (pl. Szczepański 8). W miejscu tej kamienicy wcześniej stała kamienica związana z alchemikiem Michałem Sędziwojem; podczas rozbiórki w 1908 roku znaleziono tam elementy gotyckie i renesansowe, niektóre z nich przeniesiono do lapidarium Muzeum Czapskich. Przy pl. Szczepański stoi także kamienica Szołayskich (pl. Szczepański 9).
Co widać dziś na placu?
Na placu widoczne są zarówno secesyjne i art-déco fasady, jak i budynek powojenny z galerią sztuki współczesnej. W przestrzeni publicznej zachowała się fontanna dobudowana w 2010 roku. Historia placu pozostaje czytelna w warstwie zabudowy — od śladów dawnych kamienic po modernistyczne akcenty z XX wieku.
Wspomniana tablica na kamienicy Szołayskich upamiętnia przegląd Gwardii Narodowej z 3 sierpnia 1811 roku.
Informacje praktyczne
- Adres: plac Szczepański 7, 33-332 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: mapa.targeo.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (5 412 opinii)
