Poniedziałek, 14 września Imieniny: Bernard, Roksana, Cyprian
Kraków
Teraz Poniedziałek, 14 września 2026
Znani z miasta

Marian Albiński — polonista i literaturoznawca

Patrycja Wieczorek • 3 min czytania

Marian Albiński
Fot. Niegodzisie · „Marian Albiński, Bolesław Albiński, Apolonia Albińska (grób)” · licencja CC BY 4.0 · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Marian Włodzimierz Albiński (ps. Ajaks) był polskim polonistą, pedagogiem i literaturoznawcą, autorem badań nad zastosowaniem psychoanalizy w analizie literackiej. Był też krytykiem, dziennikarzem, majorem Wojska Polskiego i działaczem społecznym związanym z Wawrem.

Dane
Imię i nazwiskoMarian Włodzimierz Albiński
PseudonimAjaks
Urodzenie25 marca 1892, Kraków
Śmierć21 kwietnia 1978, Warszawa
Zawódpolonista; pedagog; literaturoznawca; krytyk literacki; dziennikarz
Stopień wojskowymajor Wojska Polskiego
WykształcenieUniwersytet Jagielloński; doktorat Uniwersytet Warszawski (1922)
OdznaczeniaKrzyż Niepodległości
Wybrane prace
Przykładytłum. "Trzy rozprawy z teorii seksualnej" (z L. Jekelsem, 1924); artykuły o psychoanalizie i wychowaniu; teksty o Wyspiańskim

polonista i literaturoznawca Marian Włodzimierz Albiński (ps. Ajaks) urodził się 25 marca 1892 w Krakowie. Zmarł 21 kwietnia 1978 w Warszawie. Był autorem prac łączących psychoanalizę z analizą literacką, a także aktywnym publicystą i działaczem lokalnym związanym z Wawrem.

Życiorys i wykształcenie

Uczęszczał do IV Gimnazjum w Krakowie, w jednej klasie ze Stefanem Banachem i Witoldem Wilkoszem, a następnie do Gimnazjum im. Sobieskiego. Studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1910/1911–1913/1914. Podczas studiów otrzymał nagrodę Akademii Umiejętności i odbył podróże naukowe do kilku ośrodków europejskich, między innymi do Monachium, Wiednia, Zurychu i Rzymu.

W 1922 roku uzyskał tytuł doktora filozofii na Uniwersytecie Warszawskim. Później pracował w instytucjach związanych z edukacją wojskową, co łączyło jego zainteresowania pedagogiczne z doświadczeniem służbowym.

Działalność wojskowa i zawodowa

Przed I wojną światową należał do Polskich Drużyn Strzeleckich, najpierw w Wiedniu, potem w Krakowie. Po wybuchu wojny poszedł na front wraz z I Brygadą Legionów Polskich. W 1917 roku został powołany do Komisji Wojskowej Tymczasowej Rady Stanu w Warszawie.

W dwudziestoleciu międzywojennym pełnił funkcje związane z oświatą wojskową: w 1924 roku przydzielono go do Wydziału Indywidualizacji Żołnierza w Ministerstwie Spraw Wojskowych, a później kierował referatem oświatowo-kulturalnym w Dowództwie Okręgu Korpusu nr 1 w Warszawie. Posiadał stopień majora Wojska Polskiego.

Badania, publikacje i zainteresowania naukowe

Albiński pisał o literaturze, wychowaniu i psychologii wojskowej. Zajmował się m.in. psychoanalitycznymi badaniami twórczości literackiej i opublikował teksty na temat techniki powieściowej oraz psychiki twórcy. W 1924 roku wspólnie z Ludwikiem Jekelsem przetłumaczył "Trzy rozprawy z teorii seksualnej" S. Freuda.

Publikował artykuły w czasopismach takich jak "Polska Zbrojna" czy "Przegląd Humanistyczny". W swoich pracach łączył obserwacje psychologiczne z analizą tekstów literackich; pisał także o wychowaniu w wojsku i zdrowiu moralnym oficerów.

Działalność regionalna w Wawrze

W czasie II wojny światowej współorganizował w Wawrze szkołę zawodową, która działała jednocześnie jako zakonspirowana szkoła ogólnokształcąca. Był kustoszem Regionalnego Muzeum Pamiątek, które funkcjonowało w Wawrze od listopada 1943 roku.

Po wojnie angażował się w życie lokalne i wydawał regionalny miesięcznik "Na Straży" w latach 1937–1939. Pozostał związany z Wawrem aż do śmierci i został pochowany na cmentarzu w Marysinie Wawerskim.

Najczęstsze pytania

Kiedy i gdzie urodził się Marian Albiński?
Urodził się 25 marca 1892 roku w Krakowie.
Jakie były główne obszary badań Albińskiego?
Zajmował się literaturoznawstwem i pedagogiką oraz stosowaniem psychoanalizy w badaniach nad twórczością literacką.
Jaką rolę pełnił w wojsku?
Pełnił służbę w strukturach związanych z oświatą wojskową; miał stopień majora Wojska Polskiego i uczestniczył w działalności Polskich Drużyn Strzeleckich.
Gdzie znajduje się miejsce pochówku Mariana Albińskiego?
Został pochowany na cmentarzu w Marysinie Wawerskim.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Patrycja Wieczorek

Nazywam się Patrycja Wieczorek i w redakcji mobilnykrakow.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Przybliżam sylwetki osób związanych z Krakowem — dawnych i współczesnych, z różnych dziedzin życia.

Czytaj również