środa, 23 września Imieniny: Tekla, Bogusław, Liwiusz
Kraków
Teraz środa, 23 września 2026
Znani z miasta

Julian Aleksandrowicz — lekarz internista i hematolog

Patrycja Wieczorek • 3 min czytania

Julian Aleksandrowicz
Fot. nieznany/unknown · „Julian Aleksandrowicz” · licencja Public domain · Wikimedia Commons · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Julian Aleksandrowicz, ps. „Doktor Twardy” (20 sierpnia 1908 w Krakowie – 18 października 1988 w Krakowie), był polskim lekarzem internistą, profesorem nauk medycznych i hematologiem. Pełnił funkcję lekarza Armii Krajowej, miał stopień majora lekarza i otrzymał Order Virtuti Militari.

Dane osobowe
Imię i nazwiskoJulian Aleksandrowicz
Pseudonim„Doktor Twardy”
Urodzenie20 sierpnia 1908, Kraków
Zgon18 października 1988, Kraków
Zawód i działalność
Zawódlekarz internista, hematolog, profesor
Specjalizacjehematologia, filozofia medycyny
WykształcenieWydział Lekarski Uniwersytetu Jagiellońskiego (1933), doktorat (1934)
Stopień wojskowymajor lekarz AK
Najważniejsze odznaczeniaKrzyż Srebrny Virtuti Militari, Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski

Julian Aleksandrowicz związał życie zawodowe z medycyną kliniczną i hematologią. Przez wiele lat kierował Kliniką Hematologiczną Akademii Medycznej w Krakowie i prowadził praktykę lekarską.

Życiorys i wykształcenie

Pochodził z rodziny Józefa i Zofii ze Schneidów. Ukończył VI Gimnazjum im. T. Kościuszki w 1926 roku. Studia medyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim zakończył w 1933 roku. Rok później obronił doktorat dotyczący badań szpiku kostnego i ukończył Studium Wychowania Fizycznego UJ.

Jak wyglądała jego działalność w czasie wojny?

W 1939 został zmobilizowany jako podporucznik lekarz i przydzielony do 72 pułku piechoty, walczył w kampanii wrześniowej. Uciekł z obozu jenieckiego i w styczniu 1940 wrócił do Krakowa. Trafił do getta krakowskiego, z którego uciekł; w tym czasie otrzymał pomoc od dr. Jana Gołąba i dr. Ludwika Żurowskiego, którzy znaleźli schronienie dla niego i najbliższej rodziny w mieszkaniu profesora Andrzeja Stopki. Po ucieczce działał aktywnie w strukturach Armii Krajowej i osiągnął stopień majora lekarza.

Kariera naukowa i zawodowa po 1945 roku

W 1945 założył w Krakowie ośrodek leczniczy dla osób powracających z obozów. Habilitował się w 1947 roku, a w latach 1947–1949 pracował jako lekarz uzdrowiskowy w Kudowie-Zdroju. W 1951 uzyskał tytuł profesora nadzwyczajnego, a w 1956 profesora zwyczajnego. Przez wiele lat kierował Kliniką Hematologiczną Akademii Medycznej w Krakowie. Prowadził też praktykę prywatną w mieszkaniu przy ul. Marii Curie-Skłodowskiej.

Działalność naukowa, publikacje i nagrody

Zajmował się hematologią i filozofią medycyny. W 1937 skonstruował przyrząd do pobierania i konserwowania krwi. Napisał kilka książek, między innymi Nie ma nieuleczalnie chorych, Sumienie ekologiczne, Wszechstronna nadzieja, Kuchnia i medycyna (wspólnie z Ireną Gumowską), Wiedza stwarza nadzieję (1975) oraz U progu medycyny jutra (współautor Harry Duda). W 1962 opublikował wspomnienia Kartki z dziennika doktora Twardego. W 1950 otrzymał Państwową Nagrodę Naukową III stopnia za polską monograficzną pracę z zakresu hematologii i wkład naukowy w walkę z gruźlicą.

Życie prywatne i śmierć

Był mężem Marii (1912–1991) i ojcem Jerzego Aleksandrowicza. Utrzymywał przyjaźń i współpracę z poetką Haliną Poświatowską; pomagał jej w organizacji wyjazdu na operację serca do Stanów Zjednoczonych i wspierał ją w chorobie. Zmarł w Krakowie w 1988 roku po długiej chorobie nowotworowej. Został pochowany na cmentarzu wojskowym przy ul. Prandoty (PAS D-wsch-2).

W jaki sposób jest upamiętniany?

W Krakowie uhonorowano go ulicą „Doktora Twardego”. Szkoła Podstawowa nr 158 w Krakowie nosi imię Profesora Juliana Aleksandrowicza. Polskie Towarzystwo Magnezologiczne w Warszawie działa pod imieniem prof. Juliana Aleksandrowicza. W latach 80. wybito medal z napisem Nie odbieraj nadziei bliźniemu swemu, zaprojektowany przez W. Kota. W 2014 roku w Zaułku Estreichera odsłonięto popiersie autorstwa Karola Badyny. Na elewacjach kamienic przy ul. Mikołaja Kopernika 17 i ul. Marii Skłodowskiej-Curie 4 umieszczono tablice pamiątkowe autorstwa Bronisława Chromego i Mariana Koniecznego.

Najczęstsze pytania

Kim był Julian Aleksandrowicz?
Był polskim lekarzem internistą i hematologiem, profesorem nauk medycznych, filozofem medycyny oraz majorem lekarzem Armii Krajowej.
Jakie nagrody i odznaczenia otrzymał?
Otrzymał m.in. Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (przyznany 20 sierpnia 1948) oraz Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.
Jakie książki napisał Julian Aleksandrowicz?
Napisał m.in. Nie ma nieuleczalnie chorych, Sumienie ekologiczne, Wszechstronna nadzieja, Kuchnia i medycyna (z Ireną Gumowską) oraz Kartki z dziennika doktora Twardego.
W jaki sposób upamiętniono profesora w Krakowie?
W Krakowie znajduje się ulica „Doktora Twardego”, szkoła podstawowa nosi jego imię, są też tablice i popiersie upamiętniające profesora.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Patrycja Wieczorek

Nazywam się Patrycja Wieczorek i w redakcji mobilnykrakow.pl odpowiadam za dział Znani z miasta. Przybliżam sylwetki osób związanych z Krakowem — dawnych i współczesnych, z różnych dziedzin życia.

Czytaj również