| Dane osobowe | |
|---|---|
| Imię i nazwisko | Jan Józef Adamus |
| Urodzenie | 12 marca 1896, Kraków |
| Śmierć | 19 czerwca 1962, Łódź |
| Wykształcenie i stopnie | |
| Studia | Wiedeń (1915–1916), Uniwersytet Lwowski (do 1920) |
| Doktorat | 1927, praca "Zastaw w prawie litewskim w XV i XVI wieku" |
| Habilitacja | Uniwersytet Wileński |
| Zawód i stanowiska | |
| Zawód | historiograf; historyk państwa i prawa |
| Stanowiska | kierownik Archiwum Miasta Wilna; wykładowca i profesor Uniwersytetu Łódzkiego |
| Służba | Wojskowy Sąd Okręgowy Nr V w Krakowie; kapitan (1928) |
| Działalność i członkostwa | |
| Emigracja | Archiwum Armii Polskiej na Wschodzie, Archiwum i Muzeum Polskich Sił Zbrojnych w Szkocji |
| Członkostwa | Towarzystwo Naukowe Warszawskie (czł. korespondent 1936), towarzystwa we Lwowie i Wilnie |
| Pochówek | Stary Cmentarz w Łodzi |
Jan Józef Adamus był badaczem prawa i historiografii ustrojów państwowych. Zyskał rozpoznawalność dzięki pracy nad prawem litewskim i analizom dotyczącym ustroju Polski piastowskiej oraz dorobku Oswalda Balzera.
Życiorys i wykształcenie
Urodził się w Krakowie jako syn Antoniego i Franciszki z domu Połącarz. Ukończył gimnazjum w Stanisławowie, a studia prawnicze rozpoczął w Wiedniu w latach 1915–1916, kontynuował je na Uniwersytecie Lwowskim do 1920 roku. Doktorat obronił w 1927 roku pod kierunkiem Przemysława Romana Dąbkowskiego na Uniwersytecie Lwowskim na podstawie pracy dotyczącej zastawu w prawie litewskim.
Po studiach pełnił służbę w Wojskowym Sądzie Okręgowym Nr V w Krakowie i otrzymał stopień kapitana z dniem 1 stycznia 1928. Z dniem 28 lutego 1930 został przeniesiony w stan spoczynku i podjął pracę akademicką jako starszy asystent w Katedrze Dawnego Prawa Polskiego Uniwersytetu Lwowskiego.
Działalność podczas wojny i na emigracji
W 1940 został aresztowany przez NKWD i zesłany na teren Uzbeckiej SRR. W trakcie wojny przebywał też w Jerozolimie, gdzie kierował Archiwum Armii Polskiej na Wschodzie.
W 1944 osiedlił się na kilka lat w Szkocji. Był kierownikiem Archiwum i Muzeum Polskich Sił Zbrojnych oraz wykładał historię ustroju Polski w Polskim Wydziale Prawa na Uniwersytecie w Oksfordzie.
Kariera w Polsce po 1947 i badania naukowe
Po powrocie do Polski w 1947 podjął pracę na Uniwersytecie Łódzkim jako docent w Katedrze Historii Prawa Polskiego. Od 1954 piastował stanowisko profesora nadzwyczajnego, a w 1959 otrzymał tytuł profesora zwyczajnego i kierował Katedrą Powszechnej Historii Państwa i Prawa; wykładał też historię stosunków polsko-litewskich.
W badaniach zajmował się historią prawa i państwa Polski i Litwy, historią prawa karnego oraz historiografią dziejów państwa i prawa. Obalił tezę Anatola Lewickiego dotyczącą bezpośredniej inkorporacji Litwy po unii krewskiej, analizował dorobek Oswalda Balzera i wysunął hipotezę, że w Polsce piastowskiej nie istniała czysta dziedziczność tronu, a wybór monarchy ograniczał się do członków dynastii. Został również związany z Instytutem Nauk Prawnych PAN i Instytutem Historii PAN.
Zmarł 19 czerwca 1962 w Łodzi. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Łodzi.
Wybrane prace
Do ważniejszych publikacji Jana Adamusa należą:
- „Z zagadnień prawa litewskiego" (1926)
- „Kodeks dyplomatyczny Litwy" (1930)
- „Państwo litewskie w latach 1386-1398" (1932)
- „Najnowsza literatura o akcie krewskim" (1938)
- „O monarchii Gallowej" (1952)
- „Metoda prawnicza w historii" (1956)
- „Polska teoria rodowa" (1958)
- „Problemy absolutyzmu piastowskiego" (1958)
- „Monarchizm i republikanizm w syntezie dziejów Polski" (1961)
