Brama Floriańska stoi przy ulicy Pijarskiej na Starym Mieście w Krakowie. Jest fragmentem dawnych fortyfikacji miejskich i jedną z ośmiu bram obronnych — obok Sławkowskiej, Grodzkiej, Wiślnej, Mikołajskiej, Rzeźniczej (na Gródku), Szewskiej, Nowej i Pobocznej. Zamykając od północy ulicę Floriańską, brama wyznacza historyczną oś prowadzącą w kierunku centrum miasta.
Jak powstała Brama Floriańska?
Pierwotne obwarowania Krakowa powstały w XIII i XIV wieku. Źródła pisane wspominają Bramę Floriańską już w 1307 roku, a najstarsze fragmenty istniejącej budowli pochodzą z przełomu XIII i XIV wieku. Przez przejazd bramny wiodł trakt do Kleparza przy kościele św. Floriana, a stąd zaczynała się Droga Królewska prowadząca na Wawel.
W XVI wieku w pobliżu bramy wzniesiono Arsenał Miejski (1565–1566). W tej epoce brama pełniła także użytkowe funkcje — mieściły się w niej stajnie miejskie. Naprawy i przebudowy pojawiały się w kolejnych stuleciach; gruntowny remont przeprowadzono w 1694 roku.
Co widać na miejscu?
Wieża bramy sięga 34,5 m wysokości do gałki hełmu. Od strony Plant nad wejściem znajduje się płaskorzeźba z orłem piastowskim wykonał Zygmunt Langman według projektu Jana Matejki; ta wersja zastąpiła wcześniejszego orła w 1882 roku. Od strony miasta umieszczono płaskorzeźbę św. Floriana pochodzącą z XVIII wieku.
Barokowe zwieńczenie bramy datuje się na 1660 rok. Przy portalu zachowały się prowadnice służące niegdyś do opuszczania kraty bramnej. Wnętrze mieści klasycystyczny ołtarz z początku XIX wieku z późnobarokową kopią cudownego obrazu Matki Boskiej Piaskowej. Obecnie Brama Floriańska wchodzi w skład trasy turystycznej Mury Obronne.
Dlaczego bramę ocalono?
Na początku XIX wieku planowano rozebrać miejskie mury, ale zadecydowano inaczej po obronie tej formy zabudowy przez prof. Feliksa Radwańskiego. Jego apel o pozostawienie fragmentów fortyfikacji doprowadził 13 stycznia 1817 roku do decyzji senatu Rzeczypospolitej Krakowskiej o zachowaniu części murów, w tym Barbakan i Bramy Floriańskiej.
„Chronią one przed wiatrami wiejącymi pod Kościół Mariacki od Kleparza. Niedobre to wiatry, bo smrody i śmieci znosić będą, a także bezbożnie podwiewać spódnice Paniom Matkom i Żonom”.
Brama została ocalona po raz drugi w 1882 roku dzięki księciu Władysławowi Czartoryskiemu, który planował urządzić w baszcie rodową kaplicę. Miasto zgodziło się pod warunkiem odtworzenia wyglądu z połowy XVIII wieku. Kaplica została ukończona w 1889 roku i konsekrował ją kardynał Albin Dunajewski. Na początku XX wieku planowano ponowny demontaż bramy dla trasy tramwaju elektrycznego; zamiast rozbiórki pogłębiono przejazd i do początku lat 50. przez bramę kursowały tramwaje wąskotorowe.
Informacje praktyczne
- Adres: 30-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–sob 8:00–18:00
- Ocena w Mapach Google: 4,7 (12 769 opinii)
