Barbakan w Krakowie to gotycka budowla obronna będąca fragmentem miejskich umocnień, położona przed Bramą Floriańską na Plantach. Obiekt bywa nazywany Rondlem i zajmuje najbardziej wysuniętą na północ pozycję w systemie fortyfikacji krakowskich.
Jak wygląda Barbakan?
Barbakan tworzy wycinek koła o średnicy 24,40 m, a grubość jego murów przekracza 3 m. Budowla ma siedem wieżyczek — okrągłych i sześciobocznych ustawionych naprzemiennie. Dawniej Barbakan łączyła z Bramą Floriańską długa szyja obronna, której mury wyposażono wewnątrz w hurdycje spoczywające na arkadach oraz w otwory strzelnicze.
Wejście do Barbakanu znajdowało się od strony Kleparza i ustawiono je niemal równolegle do linii murów obwodowych, co umożliwiało ostrzeliwanie flanki napastników atakujących bramę. Do bram fortecy prowadziły mosty zwodzone przerzucone nad kamienistą fosą o szerokości 24 m i głębokości 3,5 m. Od strony Kleparza widoczna jest też wysunięta przybudówka, pod którą niegdyś przepływała woda i która wiązała się z funkcjonowaniem bram i mostów zwodzonych.
Dlaczego Barbakan powstał?
Barbakan wzniesiono w latach 1498–1499 za panowania króla Jana Olbrachta. Decyzję podjęto z obawy przed najazdem wołosko-tureckim, który groził Krakowowi po klęsce bukowińskiej. Inspiracją do budowy były dwa barbakany w Toruniu — Starotoruński z 1429 roku i Chełmiński z 1449 roku — których możliwości obronne skłoniły króla do powstania podobnej fortalicji w Krakowie.
Jan Olbracht osobiście położył kamień węgielny pod budowę i przekazał na ten cel 100 grzywien.
Co było i co jest w Barbakanie?
W przeszłości Barbakan pełnił funkcję obronną względem Bramy Floriańskiej, współdziałając z systemem murów, szyi i mostów zwodzonych. W 1910 roku pojawił się projekt umieszczenia w Barbakanie Panoramy Grunwaldzkiej autorstwa Jana i Tadeusza Styki; artyści przygotowali szkice i wydali broszurę zatytułowaną "Grunwald w Rondlu Bramy Floriańskiej", ale Centralna Komisja do spraw opieki nad zabytkami w Wiedniu odmówiła zgody, powołując się na ochronę historycznej konstrukcji. Diorama Grunwaldzka Tadeusza Popiela i Zygmunta Rozwadowskiego została ostatecznie pokazana w osobnym, drewnianym pawilonie na placu św. Ducha.
Na murach Barbakanu umieszczono płytę poświęconą Marcinowi Oracewiczowi; według legendy podczas konfederacji barskiej nabił on karabin guzikiem i zabił rosyjskiego dowódcę Panina. Obecnie Barbakan stanowi oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa i służy jako miejsce ekspozycji wystaw. Wykorzystywany jest także jako arena walk sportowych — między innymi mistrzostw Polski w szermierce — oraz do historyzowanych walk rycerskich i tańców dworskich. Muzeum organizuje w Barbakanie projekcje filmowe pod nazwą BarbaKino — średniowieczne kino letnie.
Barbakan jest oddziałem Muzeum Historycznego Miasta Krakowa.
Informacje praktyczne
- Adres: Basztowa, 30-547 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 10:30–18:00
- Telefon: +48124210201
- Strona internetowa: muzeumkrakowa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (6 897 opinii)
