Smocza Jama to jaskinia krasowa mieszcząca się w zrębie Wawelu. Jest jedną z turystycznych atrakcji Krakowa i łączy geologiczne wnętrze z lokalną legendą o smoku. Przy dolnym wejściu ustawiono w 1972 r. rzeźbę autorstwa Bronisława Chromego.
Historia jaskini
Jaskinia była znana od dawna; wspominali o niej średniowieczni kronikarze, a pierwsza pisemna wzmianka o tej konkretnej jamie pochodzi z pierwszej połowy XVI wieku. W 1565 roku król Zygmunt II August kazał zamurować otwory jaskini ze względów bezpieczeństwa, ponieważ przebywali w nich włóczędzy i ubóstwo.
Później Smocza Jama znów była użytkowana; działała tam karczma, o której pisał Jan Andrzej Morsztyn, oraz dom publiczny. Pod koniec XVIII wieku dolne wejście od strony Wisły zamurowano podczas prac fortyfikacyjnych. W 1829 roku Ambroży Grabowski dostał się do wnętrza przez jedno z otworów w stropie, a w 1842 Senat Wolnego Miasta Krakowa nakazał odgruzować jaskinię i udostępnić ją publiczności.
W 1918 roku prof. Szyszko-Bohusz wykorzystał wywierconą studnię do wybudowania kręconych schodów prowadzących do jaskini i zamontował oświetlenie elektryczne; 3 sierpnia została udostępniona do zwiedzania publiczności. W 1972 roku przed wejściem ustawiono rzeźbę Smoka Wawelskiego.
Trasa i opis wnętrza
Główny ciąg jaskini stanowi trasę turystyczną o długości 82 metrów. Do jaskini prowadzą kręcone schody o długości około 21 metrów; przy ich budowie wykonano schody liczące 136 stopni. Trasa obejmuje trzy komory, z których największa ma około 25 metrów długości i osiąga wysokość do 10 metrów.
W niektórych miejscach stropy i ściany zabezpieczono ceglanymi murami i filarami. Jeden z filarów zasłania komin łączący jaskinię z innym otworem. Wyjście z trasy znajduje się poza obrębem murów zamku, w pobliżu koryta Wisły.
Pozostałe części jaskini są zamknięte dla turystów. Tworzą je dwa ciągi korytarzy: pierwszy zaczyna się przy wyjściu i biegnie w kierunku południowym w stronę rzeźby Smoka Wawelskiego. Drugi, znacznie dłuższy ciąg udostępniono po przebiciu tunelu w 1974 roku; to system niewielkich sal i korytarzy z syfonem na początku. W niektórych jeziorkach w tych częściach występuje rzadki skorupiak — studniczek tatrzański.
Badania naukowe
Pierwsze badania naukowe prowadził w drugiej połowie XIX wieku prof. Alojzy Alth (1874). Od 1966 roku trwały kompleksowe prace badawcze, m.in. w celu zabezpieczenia jaskini przed zawaleniem. W 1974 roku przebito czterometrowy tunel do dotąd nieznanych korytarzy, zlokalizowanych wcześniej metodami geofizycznymi.
Speleolodzy odkrywali kolejne partie jaskini w latach 1983, 1995 i 1996. W 2005 roku opublikowano wyniki badań wód jaskiniowych. Stwierdzono znaczne zmineralizowanie wód — do 1013 mg/litr w jeziorkach i do 2841 mg/litr w wodzie kapiącej — oraz ich odmienny skład i silne zanieczyszczenie. Pochodzenie tych wód nie jest w pełni wyjaśnione; ustalono co najmniej dwa źródła, prawdopodobnie powiązane zarówno z Wisłą, jak i z migracją wód podziemnych z obszaru śródmieścia Krakowa.
Informacje praktyczne
- Adres: Wawel 5, 31-001 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: pn–nd 9:00–17:00
- Telefon: +48124225155
- Strona internetowa: wawel.krakow.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,3 (2 351 opinii)
