We wrześniu Fundacja STOP Znieczulicy planuje premierę „Praktycznego przewodnika dla świadków”, przygotowanego przez zespół socjologów we współpracy z psychoterapeutką Anną Zielenkiewicz. Materiał ma pomóc osobom, które są świadkami przemocy, cyberprzemocy, hejtu lub sytuacji kryzysu psychicznego, bez potrzeby posiadania kwalifikacji terapeutycznych. Przewodnik opisuje kroki umożliwiające bezpieczne reagowanie zarówno w realnym świecie, jak i w internecie. Publikacja ma być udostępniona bezpłatnie do pobrania na stronie stop-znieczulicy.pl.
Jak reagować według zasady 4 Z?
Przewodnik uczy reagowania według schematu Zauważyć, Zapytać, Zaakceptować, Zareagować. Najpierw należy dostrzec zmiany w zachowaniu i sygnały, że ktoś sobie nie radzi, co samo w sobie przerywa izolację osoby w kryzysie. Kolejny krok to pytanie wprost i spokojnie o samopoczucie, które daje sygnał obecności i zainteresowania bez oceniania. Następnie ważne jest przyjęcie emocji drugiej osoby bez umniejszania ich znaczenia, a na końcu pozostanie przy osobie, wysłuchanie i pomoc w znalezieniu odpowiedniego wsparcia; w sytuacji zagrażającej życiu należy powiadomić służby i wezwać pomoc.
Co robić w sieci i jakie sygnały świadczą o kryzysie?
W internecie autorzy radzą, że pomoc nie musi polegać na publicznej konfrontacji ze sprawcą. Skuteczne i bezpieczne działania to prywatna wiadomość do osoby doświadczającej przemocy, komentarz wyrażający wsparcie lub zgłoszenie obraźliwych treści administratorom platformy. Należy unikać powielania hejtu i odpowiadania agresją na agresję, ponieważ takie działanie może pogłębić szkody.
W przewodniku wymieniono sygnały, które mogą wskazywać na kryzys psychiczny: wycofanie z relacji, izolacja, nagłe zmiany nastroju, problemy ze snem, zwiększona drażliwość, zaniedbywanie siebie czy wzrost używania alkoholu i substancji. Szczególną uwagę zwrócono na wypowiedzi o beznadziei, pożegnalne wpisy w mediach społecznościowych, rozdawanie cennych rzeczy lub porządkowanie spraw przed śmiercią jako sygnały alarmowe.
Kto przygotował przewodnik i kiedy będzie dostępny?
Przewodnik powstał w ramach kampanii „STOP Znieczulicy: Wyloguj Obojętność” realizowanej przez Fundację STOP Znieczulicy. Opracowanie przygotował zespół socjologów we współpracy z psychoterapeutką Anną Zielenkiewicz, która uczestniczyła także jako ekspertka kampanii. Fundacja zapowiada, że publikacja będzie pierwszą z serii poradników dotyczących rozpoznawania przemocy i bezpiecznego reagowania.
Ważną częścią działań kampanii są wydarzenia edukacyjne zaplanowane w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie: wykłady i warsztaty w dniach 14–18 września oraz Otwarty Weekend Edukacyjny w dniach 19–20 września. Szczegółowy program kampanii jest dostępny pod adresem stop-znieczulicy.pl/kampania-2026/.
Gdzie szukać natychmiastowego wsparcia?
Przewodnik zawiera listę numerów telefonów i instytucji oferujących pomoc w kryzysie. W sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia obowiązuje numer 112. Do całodobowych linii wsparcia należą m.in.: Centrum Wsparcia dla osób w kryzysie psychicznym 800 70 2222 (liniawsparcia.pl), Telefon Zaufania 116 123, Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111, telefon dla rodziców i nauczycieli 800 100 100, „Niebieska Linia” 800 120 002 oraz linia wsparcia po stracie 800 108 108. Przewodnik podkreśla też, że świadek nie jest terapeutą i że jego rola polega na tym, by pomóc osobie nie zostać z problemem samej oraz wesprzeć ją w dotarciu do specjalisty.
Po towarzyszeniu komuś w trudnej sytuacji autorzy rekomendują zadbanie o własne zdrowie emocjonalne — warto dać sobie czas na odreagowanie i, jeśli potrzeba, poszukać wsparcia dla siebie samego. Publikacja będzie dostępna bezpłatnie do pobrania na stop-znieczulicy.pl.
