W badaniu przeprowadzonym przez dr Ewę Szumowską (Uniwersytet Jagielloński) oraz dr hab. Katarzynę Growiec (Uniwersytet SWPS) oceniano związek między potrzebą uzyskania jednoznacznych odpowiedzi a wyborem osób, z którymi utrzymujemy kontakty. Prace objęły serię pięciu badań realizowanych w Polsce i Wielkiej Brytanii w łącznym próbie przekraczającej 1000 uczestników. Badaczki stosowały kwestionariusze psychologiczne, analizy sieci społecznych oraz eksperymenty z profilem osób różniących się stopniem podobieństwa. Wyniki opublikowano w czasopiśmie Scientific Reports.
Jak zbadano związek między potrzebą domknięcia a wyborem znajomych?
Autorki poprosiły uczestników o opis własnych relacji i ocenę, na ile ich znajomi różnią się pod względem wieku, wykształcenia, poglądów politycznych, religijności i stylu życia. W eksperymencie przedstawiono profile kilku osób — jedne były zbliżone do uczestnika, inne od nich różne — a badani wskazywali, z kim chętniej nawiązaliby kontakt. Analizy statystyczne wykazały, że osoby o wyższym poziomie potrzeby domknięcia częściej wybierały innych podobnych sobie i deklarowały większe zainteresowanie rozmową z osobami o zbliżonych poglądach. Rzeczywiste sieci społecznościowe tych uczestników okazały się słabiej zróżnicowane w porównaniu z sieciami osób lepiej tolerujących niepewność.
Jakie konsekwencje mają te różnice dla informacji i społeczeństwa?
Badaczki wskazują, że mniejsze zróżnicowanie kontaktów ogranicza dostęp do odmiennych punktów widzenia i zmniejsza szansę konfrontacji przekonań z innymi argumentami. Taka struktura sieci sprzyja tworzeniu baniek informacyjnych oraz pogłębianiu podziałów społecznych, także w środowisku wirtualnym. Utrzymywanie relacji z przedstawicielami różnych środowisk daje dostęp do szerszego spektrum informacji, co poprawia zaufanie społeczne i ułatwia współpracę między grupami. Autorki podkreślają, że tolerancja dla niejednoznaczności i gotowość do konfrontacji z odmiennymi opiniami ułatwiają poznanie innych perspektyw.
Co mówią autorki i gdzie opublikowano wyniki?
Dr Ewa Szumowska definiuje potrzebę domknięcia poznawczego jako skłonność do szybkiego uzyskania jednoznacznej odpowiedzi oraz unikania niepewności. Dr hab. Katarzyna Growiec i współautorka analizowały, czy ta cecha wpływa na preferencje towarzyskie — ich wnioski potwierdziły tę hipotezę w różnych metodach badawczych. Wyniki opisano w artykule opublikowanym w Scientific Reports, gdzie przedstawiono zarówno dane z kwestionariuszy, jak i rezultaty eksperymentu oraz analizy sieci społecznych.
Autorki przeprowadziły pięć badań obejmujących łącznie ponad 1000 uczestników z Polski i Wielkiej Brytanii. Badania łączą samodzielne raporty uczestników z obserwacjami eksperymentalnymi i analizami struktury sieci społecznych. Wyniki mogą mieć znaczenie dla zrozumienia mechanizmów powstawania baniek informacyjnych.
