Fabryka powstała w 1937 jako przedsiębiorstwo produkujące naczynia emaliowane i wyroby blaszane. Początkowo działała pod nazwą Rekord, a w 1939 trafiła w stan upadłości. W tym samym roku obiektem zainteresował się niemiecki przedsiębiorca Oskar Schindler, który przejął nad nim zarząd i później prowadził zakład pod nazwą Deutsche Emailwarenfabrik (DEF).
Jak rozwijała się fabryka w czasach wojny?
Po przejęciu Schindler rozbudował zabudowania: wzniesiono halę na tokarki, tłocznie, prasy i narzędziownię. W 1942 roku nadbudowano halę sztancowni, tworząc trzykondygnacyjny budynek mieszczący wzorcownię, magazyny oraz zaplecze administracyjne i socjalne wraz z mieszkaniem właściciela. Zakład produkował naczynia emaliowane, a od 1943 roku uruchomiono też dział zbrojeniowy, gdzie wykonywano między innymi menażki dla Wehrmachtu oraz elementy amunicji, w tym łuski i zapalniki do pocisków artyleryjskich i lotniczych.
Jak wyglądała obsada pracowników i działanie ochronne Schindlera?
Początkowo w fabryce przeważali pracownicy polscy, lecz z czasem coraz większą część siły roboczej stanowili Żydzi. Po likwidacji getta krakowskiego część ocalałych trafiła do obozu Płaszów, skąd, dzięki staraniom Schindlera, pracownicy fabryki zostali umieszczeni w barakach na parceli przyległej do zakładu. W 1944 roku liczba zatrudnionych wynosiła około 1100 osób. Gdy front się zbliżał, Schindler ewakuował część zakładu do Brünnlitz i, przy pomocy księgowego Itzhaka Sterna, sporządził słynną listę, dzięki której przewiózł i uratował ponad 1100 osób.
Co prezentuje dziś muzeum?
W budynku administracyjnym dawnej fabryki Muzeum Historyczne Miasta Krakowa uruchomiło stałą ekspozycję zatytułowaną Kraków – czas okupacji 1939–1945. Wystawa zajmuje 45 sal ekspozycyjnych i pokazuje dzieje miasta i jego mieszkańców w okresie II wojny światowej. Ekspozycję podzielono na kilkanaście segmentów tematycznych, poświęconych m.in. wojnie 1939 r., roli Krakowa w strukturach Generalnego Gubernatorstwa, życiu codziennemu mieszkańców, losowi Żydów krakowskich, tajnemu państwu oraz historii pracowników fabryki i Oskara Schindlera. Zbiory uzupełnia bogata dokumentacja fotograficzna i archiwalna z instytucji polskich i zagranicznych.
Jakie instytucje działają na terenie dawnego zakładu?
Po wojnie obiekt przeszedł na własność skarbu państwa i funkcjonował pod zarządem Zakładów Wytwórczych Podzespołów Telekomunikacyjnych. W 2007 roku budynek administracyjny przekazano Muzeum Historycznemu Miasta Krakowa. W tym samym kompleksie działa także Muzeum Sztuki Współczesnej. Fabryka Schindlera znajduje się na trasie Krakowskiego Szlaku Techniki.
Historia fabryki i postaci Oskara Schindlera została opisana w powieści Thomasa Keneally'ego Arka Schindlera, a film Stevena Spielberga Lista Schindlera powstał na jej podstawie i był realizowany w dużej mierze w Polsce.
Informacje praktyczne
- Adres: Lipowa 4, 30-702 Kraków — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: wt–nd 9:00–20:00, pn 10:00–15:00
- Telefon: +48122570096
- Strona internetowa: muzeumkrakowa.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,5 (26 135 opinii)
