Czwartek, 8 października Imieniny: Brygida, Pelagia, Laurencja
Teraz Czwartek, 8 października 2026
Przewodnik

Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie — architektura

• Bartosz Król • 3 min czytania

Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krakowie
Fot. Januszk57 · „Kraków ul. Kopernika 26 Kościół Najśw. Serca Pana Jezusa (Jezuitów) widok A-221M” · licencja CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons Zmieniona wersja dostępna na tej samej licencji. · zdjęcie przeskalowane, kadr dopasowany do formatu strony.

Bazylika Najświętszego Serca Pana Jezusa to zabytkowy kościół konwentualny jezuitów w Krakowie, w dzielnicy II Grzegórzki, na Wesołej. Modernistyczna budowla łączy elementy młodopolskie z odniesieniami do tradycji romańskiej, gotyckiej i barokowej.

Bazylika powstała na miejscu, gdzie jezuici osiedlili się w 1868 roku. Decyzja o budowie nowej świątyni zapadła w 1903 roku; autorem projektu został Franciszek Mączyński. Kościół przeznaczono jako świątynię konwentualną zakonu jezuitów i poświęcono go oficjalnie w 1921 roku.

Jak powstała bazylika?

Pierwsza, prowizoryczna kaplica stanęła tu w 1869 roku po adaptacji istniejącej zabudowy. Przez kolejne lata rozbudowywano tę kaplicę, dodając zakrystię, kaplice boczne i sale, zanim zapadła decyzja o wzniesieniu nowej, większej świątyni. Kamień węgielny pod nowy kościół poświęcono 1 listopada 1909 roku; budowa trwała do 1912 roku, a ostateczna konsekracja miała miejsce 29 maja 1921 roku.

Jak wyglądają elewacje i wieża?

Fasada i ściany bazyliki zbudowano z czerwonej cegły, a obramowania okien oraz detale wykonano z szarego kamienia. Przy wejściu, pod wieżą, umieszczono mozaikę przedstawiającą przebicie boku Chrystusa, zaprojektowaną przez Jana Bukowskiego. Wieża kościelna wznosi się na wysokość 68 metrów i należy do najwyższych w Krakowie.

W zwieńczeniach okien znajdują się mozaiki z herbami miast, które przyczyniły się do budowy świątyni. Nad portalem pracowali także rzeźbiarze związani z realizacją elewacji; kamienna postać Chrystusa wykonał Karol Hukan, a boczne postacie odlano w 1913 roku.

Co zawiera wnętrze i wyposażenie?

Wnętrze podzielono na trzy nawy. Sklepienia wykonano z żelbetu, co czyni je pierwszym takim rozwiązaniem w Krakowie. Posadzka naśladuje wzory z kościołów starochrześcijańskich, a polichromię sklepień wykonał w latach 1914–1918 Jan Bukowski.

Ołtarz główny powstał w latach 1915–1920 według projektu Franciszka Mączyńskiego. W prezbiterium umieszczono fryz mozaikowy zaprojektowany w 1913 roku przez Piotra Stachiewicza, wykonany we Włoszech; mozaika ma 30 metrów długości i przedstawia hołd składany Chrystusowi przez świętych i błogosławionych polskich. W sześciu bocznych ołtarzach znajdują się rzeźby w stiuku autorstwa Karola Hukana, a wśród nich wyróżnia się ołtarz Matki Boskiej Anielskiej oceniany jako jedno z cenniejszych dzieł sakralnych okresu międzywojennego.

Jakie są organy?

Instrument w bazylice pochodzi z 1928 roku i został wykonany przez firmę braci Riegerów z Karniowa. Organy zachowały romantyczną stylistykę brzmieniową charakterystyczną dla przełomu XIX i XX wieku. Przez lata poddawano je kilkukrotnym remontom; ostatnia większa naprawa miała miejsce w 2007 roku.

Obecnie instrument ma 47 głosów i trakturę elektryczną.

Informacje praktyczne

Najczęstsze pytania

Kto są księża jezuici w Krakowie?
Nazwiska księży jezuitów związanych z tą parafią nie zostały podane w dostępnych informacjach.
Jak wysoka jest wieża bazyliki?
Wieża bazyliki ma 68 metrów wysokości.

Źródło: Wikipedia (CC BY-SA)

Materiały na portalu są opracowywane przy wsparciu AI.

Bartosz Król

Nazywam się Bartosz Król i w redakcji mobilnykrakow.pl odpowiadam za dział Przewodnik. Zajmuję się miejscami, zabytkami i szlakami w Krakowie oraz w najbliższej okolicy.

Czytaj również